1 usd = 71.82 inr 1 gbp = 88.17 inr 1 eur = 80.70 inr 1 aed = 19.55 inr 1 sar = 19.15 inr 1 kwd = 236.15 inr

Aug / 2019
25
Sunday

'ഖസാക്കി'ന്റെ സാംസ്‌കാരിക ജീവിതം

January 08, 2019 | 04:01 PM IST | Permalink



'ഖസാക്കി'ന്റെ സാംസ്‌കാരിക ജീവിതം

ഷാജി ജേക്കബ്‌

രനൂറ്റാണ്ടു തികയുന്ന ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം മലയാളസാഹിത്യത്തിൽ ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ ക്ലാസിക്കായി മാറിയതെങ്ങനെ? ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ മലയാളനോവലിന്റെ പുനർവായന.

മലയാളനോവലിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ആരംഭവാക്യവും ഖണ്ഡികയും 'ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസ'ത്തിലാണുള്ളത്. അവസാനവാക്യവും ഖണ്ഡികയും അങ്ങനെതന്നെ. ഇതൊരു യാദൃച്ഛികതയല്ല. മലയാളത്തിൽ നോവലിന്റെ കല ഭാഷയിലും ഭാഷണത്തിലും കൈവരിച്ച ഉയരങ്ങളുടെ ഏറ്റവും മികച്ച മാതൃകയായി മാറുകയായിരുന്നു, ഇക്കഴിഞ്ഞ അരനൂറ്റാണ്ടുകാലവും 'ഖസാക്ക്'. ഇന്നും ഖസാക്കിനെ മറികടക്കുന്ന മറ്റൊരു മാതൃകാപാഠം 'ചരിത്രവിജ്ഞാനീയപര'-മായ നോവലെഴുത്തിലൊഴികെ മലയാളത്തിൽ ഭാവനചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

നോവലിന്റെ സാംസ്‌കാരികജീവിതം രൂപംകൊള്ളുന്നതിന് പല മാനങ്ങളുണ്ട്. അച്ചടിയുടെയും ആധുനികതയുടെയും ഗദ്യത്തിന്റെയും വായനയുടെയും സംയുക്തനിർമ്മിതിയെന്ന നിലയിൽ നോവൽ സംസ്‌കാരവ്യവസായത്തിന്റെ ഏറ്റവും ജനകീയമായ സാഹിതീയരൂപമാണല്ലോ. പാശ്ചാത്യലോകത്ത് കഴിഞ്ഞ നാലുനൂറ്റാണ്ടുകാലവും അതങ്ങനെയായിരുന്നു; മലയാളത്തിൽ കഴിഞ്ഞ ഒന്നര നൂറ്റാണ്ടുകാലവും. വായനയുടെ ചരിത്രജീവിതമാണ് നോവലിന്റെ സാംസ്‌കാരികജീവിതത്തിന്റെ അടിത്തറ. 1850-കളിൽ എഴുത്താരംഭിച്ച കീഴാള-ദലിത് നോവലുകളും 1890-കളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന സവർണ-വരേണ്യനോവലുകളും 1940-കളിലെഴുതപ്പെടുന്ന മധ്യവർഗ-രാഷ്ട്രീയ നോവലുകളും 1950-കളിലെഴുതപ്പെടുന്ന ജനപ്രിയ-സ്ത്രീ നോവലുകളും 1950-കളിൽതന്നെ ആരംഭിക്കുന്ന ആധുനികതാവാദനോവലുകളും 1990-കളിലും പിന്നീട് പുതിയ നൂറ്റാണ്ടിലും എഴുതപ്പെട്ടുതുടങ്ങുന്ന ആധുനികാനന്തരനോവലുകളും അതാതു കാലങ്ങളിലും പിൽക്കാലത്തും വായിക്കപ്പെട്ട രീതികളാണ് ഈ വിശകലനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വസ്തുത.

യഥാക്രമം ഘാതകവധവും സരസ്വതീവിജയവും; ഇന്ദുലേഖയും ധർമ്മരാജയും; രണ്ടിടങ്ങഴിയും അയൽക്കാരും; പാടാത്ത പൈങ്കിളിയും നാലുകെട്ടും; സുന്ദരികളും സുന്ദരന്മാരും ആൾക്കൂട്ടവും; ദൈവത്തിന്റെ വികൃതികളും ആലാഹയുടെ പെണ്മക്കളും; പാലേരിമാണിക്യവും ആരാച്ചാരും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന ഈ ഏഴ് നോവൽമണ്ഡലങ്ങളിലും ഖസാക്കിനെ മറികടക്കുന്ന ക്ലാസിക്കൽ പദവി കൈവരിക്കാൻ മറ്റൊരു രചനയ്ക്കായിട്ടില്ല. ചന്തുമേനോൻ, സി.വി. രാമൻപിള്ള, ബഷീർ, തകഴി, ഉറൂബ്, വി.കെ.എൻ, കോവിലൻ, വിജയൻ, മുകുന്ദൻ, ആനന്ദ് എന്നിങ്ങനെ മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പത്ത് നോവലിസ്റ്റുകൾക്കും ബാധകമാണ് ഈ പ്രസ്താവന. എന്തുകൊണ്ട്?

രണ്ടു ജന്മങ്ങളുണ്ടായ മലയാളത്തിലെ ഏക നോവലാണ് ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം. 1969-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഖസാക്കിന് 1994-ലാണ് ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനമുണ്ടായത്. വിജയൻതന്നെ നിർവഹിച്ച ഈ തർജുമ തികച്ചും പുതിയ ഒരു ഖസാക്കിന്റെ രചനയായി മാറി. മലയാളത്തിൽ മറ്റൊരു നോവലിനുമുണ്ടായിട്ടില്ല ഈ വിവർത്തനരാഷ്ട്രീയവും സംസ്‌കാരവും. ഈ വിവർത്തനത്തിന്റെ മാനിഫെസ്റ്റോ എന്നു വിളിക്കാവുന്ന ഒരു പുസ്തകം 1989-ൽ വിജയൻ രചിക്കുകയുണ്ടായി-'ഇതിഹാസത്തിന്റെ ഇതിഹാസം'. മൂന്നു വസ്തുതകളാണ് ഈ പുസ്തകത്തിൽ വിജയൻ ഊന്നിപ്പറയുന്നത്. ഒന്ന്, ഖസാക്കിന്റെ എഴുത്തിനുപിന്നിൽ ഒരുപതിറ്റാണ്ടിലധികം കാലം താനനുഭവിച്ച ഭാവസംഘർഷങ്ങൾ. രണ്ട്, ഖസാക്കിന്റെ ലാവണ്യഘടന. മൂന്ന്, ഖസാക്കിന്റെ പിൽക്കാലജീവിതം. ഈ മൂന്നാമത്തെ ഘടകം വിജയന്റെ സാംസ്‌കാരിക രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെ അടിമുടി പുതുക്കിപ്പണിത നോവലുകളുടെയും കഥകളുടെയും ലേഖനങ്ങളുടെയും കാർട്ടൂണുകളുടെയും വലിയൊരു നിരയ്ക്കുതന്നെ രൂപം നൽകുന്നുണ്ട്. ഖസാക്കിൽ തുടക്കമിടുകയും മറ്റു കൃതികൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്ത രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്ഥിതിക, ആധ്യാത്മിക ജീവിതങ്ങളുടെ കാൽനൂറ്റാണ്ടു നീണ്ട ചരിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിലാണത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ 'Legends of Khasak' ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസത്തിനുണ്ടായ കേവല വിവർത്തനമല്ല, വീണ്ടെഴുത്താണ് (Rewriting). വിവർത്തനം പുനഃസൃഷ്ടിയായി മാറുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വിഖ്യാതമായ മലയാളമാതൃക. ഒരെഴുത്തുകാരൻ തന്റെതന്നെ കൃതിക്കുമേൽ ഈവിധം ഇടപെടുകയും പുനർവായനയുടെ അസാധാരണമായ ഒരന്തരീക്ഷം രൂപപ്പെടുത്തുകയും അതനുസരിച്ചുള്ള ഒരു വിവർത്തനപാഠം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഇതാദ്യമായാണ് മലയാളത്തിൽ. എന്തായാലും ഖസാക്കിന്റെ സാംസ്‌കാരികജീവിതത്തെ അനന്യമാക്കുന്ന നിരവധി ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് ആ നോവലിനു കൈവന്ന ഈ ഇരട്ട ജന്മമാണ്.

ആഷാമേനോൻ, വി. രാജകൃഷ്ണൻ, കെ. പി. അപ്പൻ, ബി. രാജീവൻ, ഇ.വി. രാമകൃഷ്ണൻ, പി.കെ. രാജശേഖരൻ, സുനിൽ പി. ഇളയിടം എന്നിങ്ങനെ ഏഴു നിരൂപകരുടെയെങ്കിലും സൂക്ഷ്മവും വ്യതിരിക്തവുമായ പഠനങ്ങൾ ഖസാക്കിന്റെ അക്കാദമികജീവിതത്തെ സമ്പന്നമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി പഠനങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ടെങ്കിലും മേല്പറഞ്ഞ നിരൂപകരാണ് ഖസാക്കിന്റെ ലാവണ്യരാഷ്ട്രീയങ്ങളെ ഏറ്റവും അടുത്തറിഞ്ഞു വിശദീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ഭാഷയിലാണ് ആഷാമേനോന്റെ മുഖ്യ ഊന്നൽ. ലോറൻസ് ഡ്യൂറലിന്റെയും എഡ്വേർഡ് മങ്കിന്റെയും ഭാവലോകങ്ങളോടുപോലും താരതമ്യം ചെയ്ത് ഭാഷയുൾപ്പെടെ നിരവധി വിഷയങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു, രാജകൃഷ്ണൻ. വിഷയാസക്തിയും യോഗാനുഭൂതിയും പോലുള്ള വൈരുധ്യങ്ങളെ സമീകരിക്കുന്നതിൽ ഖസാക്ക് പുലർത്തുന്ന വേറിട്ട സാധ്യതകൾ, ഭാഷ, അസ്തിത്വവാദം തുടങ്ങിയവ മുൻനിർത്തിയാണ് അപ്പന്റെ ഖസാക്ക് വായന. ഖസാക്കിന്റെ ഏറെ ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയവിമർശനബോധത്തെ സയുക്തികം വിശദീകരിക്കുന്നു, രാജീവൻ. ആധുനികതയെയും അക്ഷരത്തെയും കൂട്ടിയിണക്കി ഖസാക്കിന്റെ ജ്ഞാനലോകങ്ങളെ നോവലിന്റെ ബഹുസ്വരതയ്ക്കാധാരമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു, ഇ.വി. രാമകൃഷ്ണൻ. പിതൃബിംബത്തിന്റെ ഘോരദുഃഖങ്ങൾ വിജയന്റെ എക്കാലത്തെയും ജീവിതബോധത്തിന്റെ സത്തയും സാക്ഷാത്കാരവുമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു, രാജശേഖരൻ. രാഷ്ട്രീയാബോധം എന്ന നിലയിൽ ഖസാക്കിൽ ദമിതമായിരിക്കുന്ന ചരിത്രത്തെ അപഗ്രഥിക്കുന്നു, സുനിൽ.

ഇ.വി. രാമകൃഷ്ണന്റെ നിരീക്ഷണത്തിൽ നിന്നൊരുഭാഗം നോക്കുക: 'രവി വരിക്കുന്ന സുഷുപ്തി ഒരുത്തരമല്ല. തന്റെ സാമൂഹികസന്ദർഭത്തിൽ നിക്ഷിപ്തമായ ഛിദ്രവാസനകളുടെ ഇരയാവുകയാണ് രവി ചെയ്യുന്നത്. നമ്മുടെ ധാരണകളിൽ സത്യവും മിഥ്യയും കൂടിക്കലരുന്നതെങ്ങനെ എന്നു കാണിക്കാനുതകുന്ന ബഹുസ്വരതയുടെ ഭാഷ രൂപപ്പെടുത്തിയതിലൂടെയാണ് സമകാലിക ജീവിതസമസ്യകളെ വിജയൻ ഉൾക്കൊണ്ടത്. വിജയന്റെ ആധുനികത, നിശിതമായൊരു നിരൂപണബുദ്ധിയാണ്. ഭാഷയെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ആയുധമായി ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് അർഥകല്പനകളായി നാം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളെയും ഭദ്രമായ ഭാഷ്യങ്ങളായി നാം തലോലിക്കുന്ന മിഥ്യകളെയും വിജയൻ ഭേദിക്കുന്നു'.

ആൽബർ കാമു, സാമുവൽബക്കറ്റ്, ലോറൻസ് ഡ്യൂറെൽ തുടങ്ങിയ യൂറോപ്യൻ ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ പ്രമുഖ പ്രതിനിധികളിൽനിന്ന് ഖസാക്ക് സ്വീകരിക്കുന്ന ആഖ്യാനത്തിന്റെ ലാവണ്യരാഷ്ട്രീയത്തെ പല നിരൂപകരും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്. അതേസമയംതന്നെ, ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ 'ക്ലീഷേ'കളിൽനിന്ന് ഖസാക്ക് സമർഥമായി രക്ഷപെട്ടതെങ്ങനെയെന്നു ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട് മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ 1971-ൽ എഴുതിയ പഠനം ഇങ്ങനെയാണവസാനിക്കുന്നത്: 'ഇതിനപ്പുറത്ത് മലയാളത്തിൽ കവിതയില്ല'.

സമൂഹമല്ല, വ്യക്തിയാണ് പ്രധാനം എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ ആധുനികതാവിമർശനത്തിന്റെയും ആധുനികതാവാദത്തിന്റെയും മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സാഹിതീയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലൊന്നാണ് ഖസാക്ക് (മറ്റൊന്ന് 'ആൾക്കൂട്ട'-മാണ്). അതേസമയംതന്നെ, നോവലെന്നത് വ്യക്തിയുടെ മാത്രം ജീവിതവും അനുഭവവും കഥയും ഭാഷണവുമല്ല എന്ന തിരിച്ചറിവും ഖസാക്കിനുണ്ട്. നിശ്ചയമായും രവിയുടെ കഥയും ജീവിതവും കാഴ്ചയും കലയുമല്ല ഈ നോവൽ. ഒരു ദേശത്തിന്റെ എത്രയെങ്കിലും കഥകളും കാഴ്ചകളും കൊണ്ടു നെയ്‌തെടുത്ത ജീവിതകലയുടെ മാന്ത്രികപ്പരവതാനിയാണ്. മതം, ജാതി, വംശം, വർഗം, ലിംഗം, ദേശം, ഭാഷ എന്നിവയുടെ പലമകളും ബഹുലതകളും സ്ഥലകാലങ്ങളുടെ അക്ഷാംശങ്ങളിലും രേഖാംശങ്ങളിലും മുദ്രണം ചെയ്ത ആഖ്യാനഭൂപടമാണ് ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം. ആധുനികതയുടെ ഭാവസംഘർഷങ്ങൾ. മിത്തുകളുടെ അതീതലോകങ്ങൾ. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ജ്ഞാതവും അജ്ഞാതവുമായ ഏറ്റിറക്കങ്ങൾ. ഒറ്റയായും പറ്റമായും ജീവിക്കുന്ന ജനതകളുടെ വിധിവൈപരീത്യങ്ങൾ. ജ്ഞാനസംഘാതങ്ങൾ. ജനിമൃതികളുടെ അനാദികാലം തൊട്ടുള്ള ഖേദപർവങ്ങൾ. വിരക്തിയുടെയും ആസക്തിയുടെയും വിചിത്രസംയുക്തങ്ങൾ- ഖസാക്ക് മലയാളനോവലിൽ സൃഷ്ടിച്ച ആഖ്യാനകലയുടെ വിസ്മയം അരനൂറ്റാണ്ടിനിപ്പുറവും തെല്ലും പഴകിയിട്ടില്ല.

1940-കളുടെ കാലഭൂപടമാണ് ഖസാക്കിന്റെ ആഖ്യാനപരമായ ചരിത്രസന്ധി. അമേരിക്കയിൽ ഗവേഷണം നടത്താൻ ലഭിച്ച അവസരം വേണ്ടെന്നുവച്ച് ഏകാധ്യാപകവിദ്യാലയം എന്ന സർക്കാർ സ്ഥാപനം നടത്താൻ ഖസാക്കിലെത്തുന്ന രവിയാണ് നോവലിലെ കഥാപാത്രങ്ങളിലൊരാൾ. ഖസാക്കിൽ നിലവിൽ രണ്ടു വിദ്യാലയങ്ങളുണ്ട്. മുസ്ലിം കുട്ടികൾക്കായി അള്ളാപ്പിച്ച മൊല്ലാക്ക നടത്തുന്ന ഓത്തുപള്ളിയും ഹിന്ദു കുട്ടികൾക്കായി എഴുത്തുപള്ളിയും. ആറുനാഴിക അകലെ, കൂമൻകാവിലാണ് പൊതുവിദ്യാലയം. അതു നടത്തി ധനികനായ ഈഴവൻ, കേമനോടുള്ള ജാതിവെറിമൂലം ഖസാക്കിലെ ചെറുകിടജന്മി ശിവരാമൻനായർ തന്റെ ഞാറ്റുപുര ഏകാധ്യാപകവിദ്യാലയത്തിനു വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു. സ്‌കൂളിനെ എതിർക്കുന്ന മുസ്ലിങ്ങളോടുള്ള വൈരം വേറെ. ഞാറ്റുപുരയിൽ ജാരനെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഭാര്യ നാരായണിയോടുള്ള പകയും രോഗിയും ഷണ്ഡനുമായ ശിവരാമൻനായരുടെ തീരുമാനത്തിനുപിന്നിലുണ്ട്.

ഖസാക്കിന്റെ പിതൃരൂപമായ മൊല്ലാക്ക രവിയുടെ വരവിനെ സംശയത്തോടെ കണ്ടു. പക്ഷെ അയാളുടെ എതിർപ്പുകൾ വിലപ്പോയില്ല. തുന്നൽക്കാരൻ മാധവൻനായർ മാത്രമാണ് ഖസാക്കിൽ രവിക്കു തുണയും കൂട്ടുമായത്. കുപ്പുവച്ചനും മുങ്ങാങ്കോഴിയും അലിയാരും നൈസാമലിയും കുട്ടാടൻ പൂശാരിയും ഗോപാലുപ്പണിക്കരും രാമച്ചാരും കുട്ടാപ്പുനരിയും.... ഖസാക്കിലെ ആണുങ്ങൾ ഒരിടത്ത്. നാരായണിയും തിത്തിബിയുമ്മയും മൈമുനയും കേശിയും നീലിയും ആബിദയും ചാന്തുമ്മയും കല്യാണിയും കോടച്ചിയുമുൾപ്പെടെയുള്ള സ്ത്രീകൾ വേറൊരിടത്ത്. സ്‌കൂൾ ഇൻസ്‌പെക്ടർ ഒറ്റയ്‌ക്കൊരിടത്ത്. അപ്പുക്കിളി, കുഞ്ഞാമിന, കുഞ്ഞിനൂറ്, ചാന്തുമുത്തു, കരുവ് തുടങ്ങിയ കുട്ടികൾ വേറൊരുവശത്ത്. രവിയുടെ ഓർമയിലും പ്രജ്ഞയിലും സന്നിഹിതരാകുന്ന അച്ഛനും അമ്മയും ചെറിയമ്മയും രവിയെ കാണാനെത്തുന്ന പത്മയും ഇനിയുമൊരുവശത്ത്.

ഈയൊരു ചക്രവ്യൂഹത്തിനുപുറത്താണ് ഖസാക്കിലെ ഓരോ മനുഷ്യരുടെയും വർത്തമാനകാലകഥകളും ഭൂതചരിതങ്ങളും നോവലിലെ ഇതിഹാസപാഠങ്ങളായി രൂപപ്പെടുന്നത്. പകർച്ചവ്യാധികൾ. മരണങ്ങൾ. കാമായനങ്ങൾ. ദൈവജ്ഞാനങ്ങൾ. മന്ത്രവാദങ്ങൾ. ഭൂതപ്രേതങ്ങൾ. ആത്മാക്കൾ. ബാധകൾ. ജന്മാന്തരങ്ങൾ. ആത്മശാപങ്ങൾ. മിയാൻഷേക്ക് തങ്ങളുടെയും ഭഗവതിയുടെയും അതീതപാരമ്പര്യങ്ങൾ - ഖസാക്കിന്റെ ഭൂതയാഥാർഥ്യങ്ങൾക്കും വർത്തമാനജീവിതങ്ങൾക്കും യുക്തിയും അയുക്തിയും തമ്മിലുള്ള ഭേദവിചാരങ്ങൾ ഏതുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പ്രകൃതിയും സംസ്‌കൃതിയും തമ്മിലും ഭൗതികതയും ആധ്യാത്മികതയും തമ്മിലും മിത്തും ചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള അസാമാന്യമായ കൂടിക്കലരൽ ഖസാക്കിന്റെ ലാവണ്യപദ്ധതിക്കു നൽകുന്ന വേറിട്ട സ്വരൂപവും ഇങ്ങനെതന്നെ. വൈരുധ്യങ്ങളവസാനിച്ച ആധുനികാനന്തര ലോകബോധത്തിന്റെ സാഹിത്യപാഠമാണ് ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം എന്നുവേണമെങ്കിലും പറയാം.

ഈ നോവലിന് മലയാളവായനയിൽ മൗലികമായ ഒരു സാംസ്‌കാരിക ജീവിതം നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്ത ഘടകങ്ങളെ ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം:

ഒന്ന്, ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ ലാവണ്യദർശനം - തീർച്ചയായും യൂറോ-അമേരിക്കൻ മോഡേണിസത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക രാഷ്ട്രീയമാണ് മലയാളത്തിലും ആധുനികതാവാദ കലാസാഹിത്യങ്ങളുടെ ലാവണ്യഘടന നിർണയിച്ചത്. സമൂഹത്തെക്കാൾ വ്യക്തിക്കും സാമൂഹികതയെക്കാൾ വൈയക്തികതക്കും കൈവന്ന പ്രാധാന്യം വ്യക്തിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചു രൂപം കൊണ്ട നിരവധിയായ തത്വചിന്തകളുടെകൂടി ഫലമായിരുന്നു. ജീവിതം, മരണം, പലായനം, അധികാരം, അന്വേഷണം, ആനന്ദം, തൃപ്തി, പാപം, പ്രണയം, രതി, കുറ്റബോധം, പക, ഹിംസ തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുയർന്നുവന്ന പുതിയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ഏതാണ്ടൊന്നടങ്കം ആധുനികതാവാദസാഹിത്യത്തിന്റെ മൗലികഭാവധാരകളായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. അസംബന്ധതാബോധം, നിഷേധം, അരാജകവാദം, ശൂന്യതാവാദം, മൃത്യുബോധം എന്നിവയൊക്കെ അസ്തിത്വദർശനത്തിന്റെ ഭിന്ന ഭാവങ്ങളായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. ആധുനികതയോടുള്ള കടുത്ത വിയോജിപ്പും അതിലുള്ള അവിശ്വാസവുമായിരുന്നു ഇവരുടെ മുഖമുദ്ര. ഖസാക്കിൽ ഈ ചിന്തകൾക്കെല്ലാം കൈവരുന്ന പ്രാമാണ്യം, ആത്മീയതയും ഭൗതികതയും തമ്മിലുള്ള അസാധാരണവും വിചിത്രവുമായ കലർപ്പിൽ ചെന്നവസാനിക്കുന്നു. ഖസാക്കിലെ ജനതകളുടെ ജീവിതങ്ങളിലുടനീളം തെഴുത്തുനിൽക്കുന്ന മതാത്മകതയ്ക്കപ്പുറം രവിയുടെ ഗവേഷണവിഷയം മുതൽ ആത്മാവബോധം വരെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന അസ്തിത്വസന്ധികളോരോന്നും ഈയൊരു കലർപ്പിന്റെ അതീതയുക്തിയിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ നോവലിലെ ഏറെ പ്രശസ്തമായ ആദ്യവാക്യവും ഖണ്ഡികയും അവസാനവാക്യവും ഖണ്ഡികകളുമുൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി സന്ദർഭങ്ങൾ രതിയുടെയും യോഗാത്മകതയുടെയും സംയുക്തഭാഷണസ്വരൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നതിന്റെ യുക്തിയും മറ്റൊന്നല്ല. രതി-മൃതികളുടെ ക്ലാസിക്കാണല്ലോ, ഖസാക്ക്.

'രവി അതികാലത്തുണർന്നു. താഴ്‌വാരത്തിൽ അപ്പുക്കിളി ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. താഴ്‌വാരത്തിന്റെ പുറവാതിൽ തുറന്നുവെച്ച്, ബെഞ്ചും കസേലയും ഹനൂമൽപാദരുടെ വർണ്ണപടവുമെല്ലാമുള്ള നടുമുറികൾ രവി അടച്ചു ഭദ്രമാക്കി. രാജിക്കത്തിന്റെ പകർപ്പ് ലാക്കോട്ടിലാക്കി രജിസ്റ്ററിനകത്തുവെച്ചു. മൂലയിൽ വെള്ളം നിറച്ച കലമിരുന്നു. അതിൽ കൊതുകിന്റെ ലാർവകൾ വിരിഞ്ഞു കൂത്തുമറിയാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. പുസ്തകത്തിന്റെ ഏടുകൾക്കിടയിൽ പെൻസിൽ കിടന്നു. കിടക്ക നിവർന്നു കിടന്നു. രവി ഒന്നുമനക്കിയില്ല. ഉമ്മറവാതിലടച്ചു തഴുതിട്ടു പൂട്ടി. ചാവി ഉമ്മറപ്പടിയിൽ തിരുകിവെച്ചു. അതവിടെ കാണുമെന്ന് മാധവൻനായരോടു പറഞ്ഞിരുന്നു.

പൂട്ടിയടഞ്ഞ വാതിലിൽ രവി ഇത്തിരിനേരം നോക്കി. കുടയും സഞ്ചിയുമായി ഇറങ്ങുമ്പോൾ ഒരു നിമിഷത്തേയ്ക്കു രവി കണ്ണുകൾ ചിമ്മി. സായാഹ്ന യാത്രകളുടെ അച്ഛാ, രവി പറഞ്ഞു, വിട തരുക. മന്ദാരത്തിന്റെ ഇലകൾ ചേർത്തു തുന്നിയ ഈ പുനർജ്ജനിയുടെ കൂടുവിട്ട് ഞാൻ വീണ്ടും യാത്രയാണ്.

തോടുമുറിച്ച് രവി നെടുവരമ്പിലൂടെ നടന്നു. കരിമ്പനയുടെ കാനലുകൾ ഉടിലുപോലെ പൊട്ടിവീണു. പിന്നെ മഴ തുളിച്ചു. മഴ കനത്തു പിടിച്ചു.

കനക്കുന്ന മഴയിലൂടെ രവി നടന്നു.

ഇടിയും മിന്നലുമില്ലാതെ കാലവർഷത്തിന്റെ വെളുത്ത മഴ മാത്രം നിന്നു പെയ്തു.

കൂമൻകാവിലെത്തിയപ്പോഴും ആ വെളുത്ത മഴ നിന്നു പെയ്തു. കൂമൻകാവങ്ങാടിയുടെ ഏറുമാടങ്ങളത്രയും കൊടുങ്കാറ്റിൽ നിലം പൊത്തിയിരുന്നു. അപ്പുറത്ത് ബസ്സുകാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു മൺപുര ഇടിഞ്ഞു വീണിരുന്നു. മൺചുമരിന്റെ വലിയ കട്ടകൾ കുമിഞ്ഞുകിടന്നു. മാവുകളുടെ കാനലിൽ അവ പിന്നെയും കുതിർന്നു. കൂമൻകാവങ്ങാടിയിൽ ഒന്നുംതന്നെ അവശേഷിച്ചിരുന്നില്ല. ആളുകളാരും അവിടെ നടന്നില്ല. എല്ലാം ശമിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റയ്ക്ക്, രവി അവിടെ നിന്നു... ബസ്സു വരാൻ ഇനിയും നേരമുണ്ട്. രവി കട്ടകളെ പതുക്കെ കാലുകൊണ്ടുമലർത്തി.

നീലനിറത്തിലുള്ള മുഖമുയർത്തി അവൻ മേല്‌പോട്ടു നോക്കി. ഇണർപ്പു പൊട്ടിയ കറുത്ത നാക്കു പുറത്തേയ്ക്കു വെട്ടിച്ചു. പാമ്പിന്റെ പത്തി വിടരുന്നതു രവിയും കൗതുകത്തോടെ നോക്കി, വാത്സല്യത്തോടെ. കാല്പടത്തിൽ പല്ലുകൾ അമർന്നു. പല്ലു മുളയ്ക്കുന്ന ഉണ്ണിക്കുട്ടന്റെ വികൃതിയാണ്. കാല്പടത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അവ പതിഞ്ഞു. പത്തി ചുരുക്കി, കൗതുകത്തോടെ, വാത്സല്യത്തോടെ, രവിയെ നോക്കീട്ട് അവൻ വീണ്ടും മൺകട്ടകൾക്കിടയിലേയ്ക്കു നുഴഞ്ഞുപോയി.

മഴ പെയ്യുന്നു. മഴ മാത്രമേയുള്ളു. ആരോഹണമില്ലാതെ, അവരോഹണമില്ലാതെ, കാലവർഷത്തിന്റെ വെളുത്ത മഴ. മഴ ഉറങ്ങി. മഴ ചെറുതായി. രവി ചാഞ്ഞുകിടന്നു. അയാൾ ചിരിച്ചു. അനാദിയായ മഴവെള്ളത്തിന്റെ സ്പർശം. ചുറ്റും പുൽക്കൊടികൾ മുളപൊട്ടി. രോമകൂപങ്ങളിലൂടെ പുൽക്കൊടികൾ വളർന്നു. മുകളിൽ, വെളുത്ത കാലവർഷം പെരുവിരലോളം ചുരുങ്ങി.

ബസ്സു വരാനായി രവി കാത്തുകിടന്നു'.

രണ്ട്, ഖസാക്കിലെ വംശ, ജാതി, മത, ഭാഷാജീവിതങ്ങളുടെ ബഹുസ്വരമണ്ഡലം - പടയോട്ടചരിത്രങ്ങളിലും പുരാവൃത്തങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂർവികരുടെ മഹാവൃത്താന്തങ്ങളിൽ നിന്നുയിർകൊള്ളുന്ന അതീത ഭൂതകാലം ഖസാക്കിന്റെ സംഘബോധത്തിൽ തളംകെട്ടിക്കിടക്കുന്നുണ്ട്. വർത്തമാനകാലത്തിന്റെ സാമൂഹ്യാനുഭൂതികളെ നിർണയിക്കുന്നതും വംശവൈരങ്ങളുടെ ഈ രക്തരേഖയാണ്. മതാത്മകത മുതൽ ദേശീയത വരെയുള്ളവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്, ഖസാക്കിൽ. ഹിന്ദു-മുസ്ലിം; നായർ-ഈഴവ; മലയാളം-തമിഴ് തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല ഖസാക്കിന്റെ നരവംശശാസ്ത്രം. ഓരോ ജാതിക്കും മതത്തിനും ഭാഷയ്ക്കുമുള്ള ആന്തരവൈവിധ്യങ്ങൾക്കും വൈരുധ്യങ്ങൾക്കുമപ്പുറം ജാതിയും മതവും ഭാഷയും മറികടന്ന മനുഷ്യരുടെ കാമനാലോകങ്ങളും ഖസാക്കിലുണ്ട്. അന്യോന്യം ഇടഞ്ഞും തടഞ്ഞും ഉടഞ്ഞും നിലകൊള്ളുന്ന ചരിത്രബോധങ്ങളുടെയും സംസ്‌കാരവൈവിധ്യങ്ങളുടെയും ലോകമാണ് ഖസാക്ക്. ലിപിയില്ലാത്ത കവറപ്പേച്ച് മുതൽ ഠകാരത്തിൽ തുടങ്ങി അതിൽതന്നെ അവസാനിക്കുന്ന അപ്പുക്കിളിയുടെ അധിഭാഷവരെ. മിശ്രഭാഷണങ്ങളുടെ തനതുലീലകൾ മുതൽ വരമൊഴിയുടെ ഔദ്യോഗിക തീർപ്പുകൾ വരെ. ഖസാക്കിന്റെ സാംസ്‌കാരിക ഭൂമിക അപരങ്ങളുടെ ഉത്സവപ്പറമ്പാണ്. ഭക്തിയും കാമവുമൊഴികെ ഒന്നും അവയെ ഭേദിച്ചു പുറത്തേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നില്ല.

മൂന്ന്, ഖസാക്കിന്റെ മിത്തുകൾ - ചരിത്രത്തിനുപകരം മിത്തുകൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ആധുനികതാവിമർശനത്തിന്റെ ആഖ്യാനയുക്തിയാണ് ഖസാക്കിന്റെ ഏറ്റവും മൗലികമായ ഭാവതലങ്ങളിലൊന്ന്. ഖസാക്കിന്റെ 'ഇതിഹാസം' എന്നു വിജയൻ വിളിക്കുന്നതൊക്കെയും മിത്തുകളെയാണ്, ചരിത്രങ്ങളെയല്ല. ഖസാക്കുകാരുടെ വിശ്വാസപാഠങ്ങൾ. പാരമ്പര്യബോധങ്ങൾ. സാമൂഹ്യാബോധങ്ങൾ. ഐതിഹ്യങ്ങൾ. കഥകൾ. ഭയങ്ങൾ. മായാവാദങ്ങൾ. ദൈവാനുഭൂതികൾ. പ്രേതാനുഭവങ്ങൾ. അതിയാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ. അതീതലോകങ്ങൾ. ഉണ്മയെയും പൊയ്യിനെയും സത്യത്തെയും അസത്യത്തെയും വേർതിരിച്ചറിയാനല്ല, അവയുടെ പലമയിൽ സ്വാംശീകരിക്കാനാണ് ഖസാക്കുകാർ ശ്രമിച്ചത്. അതിനവരെ സഹായിച്ചത് മിത്തുകളാണ്. കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും നിരക്ഷരർക്കും സാക്ഷരർക്കും ആണിനും പെണ്ണിനും ഹിന്ദുവിനും മുസ്ലിമിനും നായർക്കും ഈഴവനും സസ്യത്തിനും ജന്തുവിനും ഈ മിത്തുകളിൽനിന്നു മുക്തി കിട്ടിയില്ല. അവർ തങ്ങളുടെ ലോകവും ദേശവും മിത്തുകളിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കി. ജന്മാന്തരങ്ങളിലൂടെ പിതൃക്കളും ആത്മാക്കളും പക്ഷിമൃഗപ്രാണി.

നാല്, ഭാഷയും ഭാഷണവും-അതീതയാഥാർഥ്യങ്ങളിലേക്കും അധിഭൗതികബോധങ്ങളിലേക്കും സദാ സഞ്ചരിച്ചെത്തുന്ന യോഗാത്മകഭാവനയുടെ വിവരണകല, അധ്യായശീർഷകങ്ങളുടെ ദ്വന്ദ്വാർഥതലങ്ങൾ, ദൃശ്യ, ശ്രാവ്യ, ഗന്ധ, സ്പർശബിംബങ്ങളിലേക്കും ഇന്ദ്രിയാതീതമായ ഭാവസന്ധികളിലേക്കും സഞ്ചരിച്ചെത്തുന്ന പ്രപഞ്ചവ്യവസ്ഥ, വാമൊഴിവഴക്കങ്ങളുടെ കുറുമൊഴിപ്പേച്ചുകളായി നിറയുന്ന ഖസാക്കുകാരുടെ ഭാഷണങ്ങൾ, അപ്പുക്കിളിയുടെ മുടന്തൻ ഭാഷ, വിസ്മയം വിടർന്നുനിൽക്കുന്ന കുഞ്ഞാമിനയുടെയും മറ്റു കുട്ടികളുടെയും കഥനഭാഷ, പത്മയും ഇൻസ്‌പെക്ടറും ചെറിയമ്മയും രവിയും തമ്മിൽ നടക്കുന്ന പാതിമുറിയുന്ന ധ്വന്യാത്മകഭാഷ, ഖാലിയാരുടെ വൈരുധ്യാത്മക രാഷ്ട്രീയഭാഷ-ഖസാക്ക് മലയാളഭാവനയിൽ ഭാഷയും ഭാഷണവും കൊണ്ടു സൃഷ്ടിച്ച ലാവണ്യം ഒന്നു വേറെതന്നെയാണ്.

'അലിയാർ ഖസാക്കുകാരോടു സംസാരിച്ചു. മൈലാഞ്ചിത്താടിക്കാരായ കാരണവന്മാർ ചെവിക്കൊണ്ടു നിന്നു. പിന്നെ അവർ പതുക്കെ പിരിഞ്ഞു പോയി. കുട്ടികളെ സ്‌കൂളിലേയ്ക്ക് അയയ്ക്കരുതെന്ന് അള്ളാപ്പിച്ചാ മൊല്ലാക്ക പറയുന്നു. ഖസാക്കിലെ കുട്ടികൾ കോണെഴുത്തു പഠിക്കണമെന്ന് നൈസാമലി പറയുന്നു. പറയാൻ നൈസാമലിയുടെ അവകാശമെന്ത്? അറബിക്കുളത്തിലെ പാതിരാക്കുളി, രാജാവിന്റെ പള്ളിയിലെ സർപ്പശയനം, ചതുപ്പിൽ കത്തിയെരിഞ്ഞ വെടിമരുന്നിന്റെ പാട്, വെളിമ്പുറങ്ങളിൽ രാത്രിയിലൂടെ മൂളിമൂളിക്കടന്നുപോകുന്ന പ്രവചനസ്വരം.

'അവനോടെ സത്തിയം എന്നാ?' അവർ അന്യോന്യം ചോദിച്ചു.

അവരോർത്തു. മൊല്ലാക്ക നൈസാമലിയെ ശപിച്ചത്.

ജപിച്ചു മണ്ണുവാരിയെറിഞ്ഞപ്പോൾ മൊല്ലാക്ക അടിതെറ്റിയത്.

'ശെയ്ക്ക് തമ്പിരാനോടെ സത്തിയം', അവർ പറഞ്ഞു.

'അപ്പടിയാനാൽ മൊല്ലാക്ക പൊയ്യാ?' അവർ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

'മൊല്ലാക്കയ്ം സത്തിയം താൻ', അവർ പറഞ്ഞു.

'അതെപ്പ്ടി?'

'സത്തിയം പലത്!'

അവർ അസ്വസ്ഥരായി

*********************

കരിമ്പനകളുടെ ചക്രവാളത്തിൽ സന്ധ്യ കറുത്തുതുടങ്ങിയിരുന്നു. പച്ചക്കിളികൾ കൂട്ടം ചേർന്നു പറന്നുപോവുന്നതും നോക്കി അപ്പുക്കിളി പടിക്കൽ നിന്നു.

'ഈ ക്‌ളിക്ക് എന്ന്ം അന്തിയാണ്, മാഷ്‌ഷേ', മാധവൻനായർ പറഞ്ഞു, എന്നാലോ, കൂടൊട്ട് പറ്റൂമില്ല.

'ആര്ം കൂട് പറ്റാറില്ല, മാധവൻനായരേ'.

''നേരാ മാഷ്‌ഷേ'.

അപ്പോഴും അസ്തമയത്തിലൂടെ, പനന്തത്തകളുടെ ധനുസ്സുകൾ പറന്നകന്നുകൊണ്ടിരുന്നു'.

അഞ്ച്, പാരിസ്ഥിതിക ഭാവന-പ്രകൃതിപ്രണയത്തിൽനിന്ന് പരിസ്ഥിതിചിന്തയിലേക്കു സഞ്ചരിച്ച കേരളീയഭാവനയുടെ ആദ്യസന്ദർഭങ്ങളിലൊന്ന് ഖസാക്കാണ്. രവി കുട്ടികൾക്കു പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന കഥകളിലൊന്ന് ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധവുമായി. അധിനിവേശത്തിന്റേതാണ് രവി പറയുന്ന മിക്ക കഥകളും. രണ്ടു ജീവബിന്ദുക്കൾ നടക്കാനിറങ്ങിയ കഥയാകട്ടെ, വേർപാടിന്റേതും. പ്രപഞ്ചചരിത്രത്തിലെ ദശാസന്ധികളിലൊന്നിന്റെ ഗുണപാഠം. സസ്യപ്രജ്ഞയിൽ നിന്നകന്നും അതിനെ മറന്നും പോയ ജന്തുപ്രജ്ഞയുടെ നന്ദികേടിന്റെ കഥ. ഖസാക്കിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭാഷണകലയുടെ ദീപ്തമുഖങ്ങളിലൊന്ന് പ്രകൃതിബിംബങ്ങളുടെ മതാത്മകസ്വഭാവമാണ്. അരയാലിലയും കരിമ്പനയും കാറ്റും മിന്നാമിനുങ്ങും ഈരച്ചൂട്ടും മാവും മലയും... വിജയന്റെ പിൽക്കാല രചനകൾ ഏറ്റവും ഭാവതീവ്രമായേറ്റുവാങ്ങുന്ന പ്രപഞ്ചദർശനവും രാഷ്ട്രീയദർശനവും ഈ പാരിസ്ഥിതിക-ആത്മീയവാദമായിരുന്നുവല്ലോ. ഖസാക്ക് അതിന്റെ പീഠഭൂമിയാണ്.

'പണ്ടുപണ്ട്, ഓന്തുകൾക്കും മുമ്പ്, ദിനോസറുകൾക്കും മുമ്പ്, ഒരു സായാഹ്നത്തിൽ രണ്ടു ജീവബിന്ദുക്കൾ നടക്കാനിറങ്ങി. അസ്തമയത്തിലാറാടിനിന്ന ഒരു താഴ്‌വരയിലെത്തി.

ഇതിന്റെ അപ്പുറം കാണണ്ടേ? ചെറിയ ബിന്ദു വലിയതിനോടു ചോദിച്ചു.

പച്ചപിടിച്ച താഴ്‌വര, ഏട്ടത്തി പറഞ്ഞു. ഞാനിവിടെത്തന്നെ നില്ക്കട്ടെ.

എനിക്കു പോകണം, അനുജത്തി പറഞ്ഞു.

അവളുടെ മുമ്പിൽ കിടന്ന അനന്തപഥങ്ങളിലേയ്ക്ക് അനുജത്തി നോക്കി.

നീ ചേച്ചിയെ മറക്കുമോ? ഏട്ടത്തി ചോദിച്ചു.

മറക്കില്ല, അനുജത്തി പറഞ്ഞു.

മറക്കും, ഏട്ടത്തി പറഞ്ഞു. ഇതു കർമ്മപരമ്പരയുടെ സ്‌നേഹരഹിതമായ കഥയാണ്. ഇതിൽ അകൽച്ചയും ദുഃഖവും മാത്രമേയുള്ളു.

അനുജത്തി നടന്നകന്നു. അസ്തമയത്തിന്റെ താഴ്‌വരയിൽ ഏട്ടത്തി തനിച്ചുനിന്നു. പായൽക്കുരുന്നിൽനിന്ന് വീണ്ടുമവൾ വളർന്നു. അവൾ വലുതായി. വേരുകൾ പിതൃക്കളുടെ കിടപ്പറയിലേയ്ക്കിറങ്ങി. മൃതിയുടെ മുലപ്പാലു കുടിച്ച് ചില്ലകൾ പടർന്നു തിടംവെച്ചു. കണ്ണിൽ സുറുമയും കാലിൽ തണ്ടയുമിട്ട ഒരു പെൺകുട്ടി ചെതലിയുടെ താഴ്‌വരയിൽ പൂവിറുക്കാനെത്തി. അവിടെ തനിച്ചുനിന്ന ചമ്പകത്തിന്റെ ചില്ലയൊടിച്ചു പൂ നുള്ളിയെടുത്തപ്പോൾ ചമ്പകം പറഞ്ഞു, അനുജത്തീ, നീയെന്നെ മറന്നുവല്ലോ... '.

ആറ്, കാമനയുടെ കൊടുങ്കാറ്റുകൾ - ഗുപ്തവും അഗുപ്തവും ഗമ്യവും അഗമ്യവുമായ രതിയുടെ സർപ്പസീൽക്കാരങ്ങളാണ് ഖസാക്കിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ സൗന്ദര്യസങ്കല്പങ്ങളിലൊന്ന്. മാതൃരതി മുതൽ ശിശുരതിവരെ; പ്രണയം മുതൽ വേശ്യാപ്രാപ്തിവരെ-കാമത്തിന്റെ കാരമുള്ളുകൾ പാകിയ വഴികളിലൂടെയാണ് രവിയുടെ സഞ്ചാരം. മൊല്ലാക്ക മുതൽ ഖാലിയാർവരെയും കുപ്പുവച്ചൻ മുതൽ നാരായണിവരെയും ആരും ഭിന്നരല്ലെങ്കിലും രവിയുടെ കാമായനങ്ങളാണ് ഖസാക്കിലെ ഏറ്റവും തീഷ്ണമായ രതിഭാവങ്ങളിലൊന്ന്. ചെറിയമ്മ, നിവേദിത, പത്മ, ചാന്തുമ്മ, കേശി, കോടച്ചി, മൈമുന, കുഞ്ഞാമിന-രവി പ്രാപിച്ചും പ്രാപിക്കാതെയും അറിഞ്ഞ പെണ്ണുങ്ങളുടെ നിര നീളുന്നു. ഓരോന്നും ഓരോതരം ബന്ധങ്ങളാണ്. കരുണയും വാത്സല്യവും പ്രണയവും സ്‌നേഹവും അനാഥത്വവും ആശ്രയവും അഭയവും ശുശ്രൂഷയും സൗഹൃദവും കാമവും ശരീരത്തിനു തീകൊടുത്ത ബന്ധങ്ങൾ. ആത്മാവിൽ പാപത്തിന്റെ ശാപംപോലെ നിപതിച്ച രത്യനുഭവങ്ങൾ. ആർദ്രവും നിരാർദ്രവുമായ അനുഭൂതികൾ. പുരുഷനെപ്പോലെതന്നെ സ്ത്രീയും കാമനകളുള്ളവരാണ് ഖസാക്കിൽ. അതൃപ്തകാമത്തിന്റെ വെറി അവർക്കു കൂടുതലുമുണ്ട്. നാരായണിയും ചെറിയമ്മയും മൈമുനയും കോടച്ചിയും ഉദാഹരണം.

'അറയുടെ മൂലയിൽ ചാരിവെച്ച സ്ഫടികക്കുപ്പിയിൽനിന്ന് രവി ഒരു കവിൾ കുടിച്ചു. വേനലുപോലെ സ്വച്ഛമായ വാറ്റുചാരായം.

'മൈമുനയ്ക്ക് വേണോ?' രവി ചോദിച്ചു.

'ച്ചി!'

'ശരി വേണ്ട. പിന്നെ-മൊല്ലാക്കയെന്തേ ഇവടെ വരാഞ്ഞോ?'

'കാലിന് വയ്യാണ്ട്. ചെര്പ്പ് കടിച്ച് വെറണം വന്നതാക്ക്ം'.

''ആ പെരുവെരലിലെ പുണ്ണോ? അതിനീം മാറീല്യേ?'

'ഇല്ല. ന്നലെ രാത്തിരി ഒര്പാട് പൊരിഞ്ഞു. മര്ന്ത് വാങ്കറ്ത്ക്ക് നൈജാമണ്ണൻ കൊഴണച്ചേരീ പോയിര്ക്ക്ത്'.

സുഖത്തിന്റെ ഉമിത്തീപോലെ ചാരായം നീറിപ്പിടിച്ചു.

'ഈ നീലഞരമ്പ്', രവി ചോദിച്ചു, 'കൈയിലങ്ങോളം ണ്ടോ?'

മൈമുന കുപ്പായത്തിന്റെ കൈ ആവോളം തെരുത്തു കേറ്റിക്കാണിച്ചു. കൈത്തണ്ടയുടെ മുകൾനിരപ്പുവരെ. ഇനിയുമങ്ങോട്ടു പൊക്കാൻ വയ്യ.

കാറ്റില്ല. വേനൽച്ചൂട്.

'ഈ മുറിക്യേ കുപ്പായട്ടാല് ഉഷ്ണിക്കില്ലേ?' രവി ചോദിച്ചു.

മൈമുന മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.

അവളെണീറ്റു.

'പോറേൻ', അവൾ പറഞ്ഞു

'ഇരിക്കൂ, മൈമുനേ'.

''മാട്ടേൻ. പോറേൻ'.

''എവടെ പോവ്വാ ഇപ്പഴ്?'

'ഒടമ്പ് പൂരാ വെശർപ്പ്', അവൾ പറഞ്ഞു, 'കുളിക്കപ്പോറേൻ'.

മൈമുന ഇറങ്ങി. അവൾ അറബിക്കുളത്തിലേയ്ക്കു നടന്നു. ആ നീരാട്ടം നോക്കിക്കൊണ്ട് രവി അറയുടെ തണുവിൽ കിടന്നു.... നട്ടുച്ചയുടെ മയക്കത്തിൽ അവൾ ഈറനുമുടുത്തു തിരിച്ചുവന്നു.

'ഇതാ ഇവടയങ്ങട് ഒണങ്ങാന്ടാ', രവി പറഞ്ഞു.

അറയിലെ അയക്കോലിൽ അവൾ ഒന്നൊന്നായി കായാനിട്ടു. എല്ലാമിട്ടുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ രവിയുടെ മുമ്പിൽ വന്നുനിന്നു. നീലഞരമ്പോടിയ അരക്കെട്ടിനെ ചുറ്റിയ കറുത്ത പട്ടുചരടിൽ ഒരു രക്ഷായന്ത്രം ഞാന്നുകിടന്നു. വിരലുകൾക്കിടയിൽ അതിനെ തിരുപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് രവി ചോദിച്ചു, 'ഇതാ നൈസാമണ്ണന്റെ ചെന്ത്രം?'

'ആമാ. അതിരിക്കറപോത് ഒന്ന്ം വരാത്'.

''എന്നാൽ അതങ്ങ്ട് ഊരിവെയ്ക്ക്യാ'.

അവൾ തടുത്തില്ല. രവി ചരടിന്റെ കുരുക്കഴിച്ച് യന്ത്രം ഊരിവെച്ചു. കായാനിട്ട ഉടുപുടയിലേയ്ക്കു നോക്കിക്കൊണ്ട് മൈമുന പറഞ്ഞു, 'ഒങ്ക ദെണ്ണം സൊഹപ്പെട്ട്ട്ട് ഒര് മാസം കൂടിയാഹലേ. ഒങ്കള്ക്ക് എപ്പ്ടിയിരിക്ക്‌തോ എന്നമോ...'.

രണ്ടുപേരുമെണീറ്റപ്പോൾ ഉച്ചതിരിയാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. സ്ഫടികക്കുപ്പിയിൽ ഇത്തിരി ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു.

നെണക്ക് വേണോ മൈമുനേ?'

'കൊടുങ്കോ'.

അവൾ കുപ്പിയിൽ നിന്ന് ഈമ്പിക്കുടിച്ചു.

'ഒടമ്പെ പാത്ത്ട്‌ങ്കൊ', ഇറങ്ങുമ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു. അവൾ നടന്നകന്നു. അവളുടെ സമൃദ്ധമായ പിൻപുറത്തേയ്ക്ക് അയാൾ നോക്കിയില്ല. അതിന്റെ ഓർമ്മ നുണഞ്ഞുകൊണ്ട് പള്ളിത്തണുവിന്റെ ആലിലയിൽ അയാൾ കിടന്നു.

ആലിലയെ മൂടിക്കൊണ്ട്, കറുത്ത കടലിനു മുകളിൽ അശാന്തിയുടെ മൂടൽമഞ്ഞുയരുകയായിരുന്നു'.

ഏഴ്, പിതൃഹത്യയുടെ ഈഡിപ്പൽ ബോധങ്ങൾ - പിതൃഹത്യയുടെയും പുത്രദുഃഖത്തിന്റെയും ദുരന്തകാവ്യമാണ് ഖസാക്ക്. കൊടിയ സങ്കടങ്ങളുടെ ഈ മാനുഷികവിധിയാണ് വിജയന്റെ മുഴുവൻ രചനകളുടേതുമെന്നപോലെ ഖസാക്കിന്റെയും ഏറ്റവും ഭാവനിർഭരമായ കലാവിദ്യ. അച്ഛനോടു ചെയ്ത തെറ്റിന്റെ പേരിൽ നാടും വീടും വിട്ടുപോകുന്ന അവധൂതനാണോ രവി? പതിനാറാം വയസ്സിലെ അനുഭവമായിരുന്നു അത്. ചെറിയമ്മയെ പ്രാപിച്ചതുതന്നെയാണ് രവിയുടെ പിതൃഹത്യ. പക്ഷെ അതൊരിക്കലും കുറ്റബോധമായി അയാളെ വേട്ടയാടുന്നില്ല. അതെന്നല്ല ഒന്നും തന്നെ അയാളിൽ കുറ്റബോധമോ പാപബോധമോ നിറയ്ക്കുന്നില്ല. ഒന്നിലും ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയാത്ത, ഒന്നിനോടും മമതയില്ലാത്ത, ഒന്നിലും വിശ്വസിക്കാത്ത, സദാ ചാഞ്ചാടുന്ന സ്വത്വത്തിന്റെ അരാജകരൂപമാണ് രവി.

വെളുത്ത കുറ്റിരോമം വളർന്ന മുഖമുള്ള സ്‌കൂൾ ഇൻസ്‌പെക്ടർ രവിയിൽ രോഗം കൊണ്ടു തളർന്ന അച്ഛന്റെ സ്മൃതിയുണർത്തി. അയാൾ ഉരുകിയോ? ഇല്ല. നിരർഥകമാണ് അച്ഛനോടു പുലർത്തിയ അനുഭാവം എന്നയായാൾ ഏറ്റുപറയുന്നുണ്ട്. ഇൻസ്‌പെക്ടറും മൊല്ലാക്കയും ചാന്തുമ്മയും നീലിയും രവിയുടെ അച്ഛനെപ്പോലെതന്നെ പുത്രനഷ്ടത്തിൽ വിലപിക്കുന്നവരാണ്. മകനെ പ്രാപിച്ച മൊല്ലാക്കയുടെ മരണം രവിയുടെ യാത്രയിൽ വഴിത്തിരിവുണ്ടാക്കി. മൈമുനയെ പ്രാപിക്കുമ്പോഴാണ് മൊല്ലാക്കയുടെ ശവം വന്നെത്തിയത്. മൈമുന സ്വന്തം ബാപ്പയെക്കുറിച്ചു പറയുന്നതും അതേവാക്കാണ്-ശവം. അയാളുടെ മുഖത്തും വെളുത്ത കുറ്റിരോമം വളർന്നിരുന്നു. രവിയുടെ ജീവിതത്തിൽ ഈ പിതൃബിംബങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന (അതോ സൃഷ്ടിക്കാത്തതോ) ആഘാതമാണ് വിജയന്റെ പല പിൽക്കാല നോവലുകളിലും കഥകളിലും ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ മനുഷ്യാവസ്ഥയായി ആവിഷ്‌ക്കരിക്കപ്പെടുന്നത്.

' 'ചിറ്റമ്മ കരയ്യാണോ?' ചോദിക്കുന്നു.

തന്റെ ചുമലിൽ ചുണ്ടമർത്തിക്കൊണ്ട് അവർ കരയുന്നു. അവർ പറയുന്നു, 'എനിക്ക് എന്തോര് വല്ലായ'.

''പാപം അല്ലേ?'

'ഈശ്വരാ!'

നേരിയ പട്ടുരോമങ്ങൾ കുരുത്ത അവരുടെ മേൽച്ചുണ്ടിൽ ചുണ്ടമർത്തുന്നു.

'എനിയ്‌ക്കൊന്നും തോന്നണില്ല', ഖേദത്തോടെ അവരോടു പറയുന്നു.

'രവീ!'

ചെകിടോർക്കുന്നു. രാത്രിയിൽ അച്ഛൻ ശ്വാസം വലിക്കുന്നതു കേൾക്കാം. ശ്വസിക്കാൻ എന്തു മാത്രം ശ്രമപ്പെടുന്നു!

'അച്ഛന് വയ്യ', പറയുന്നു.

ജനാലയിലൂടെ പുറത്തേയ്ക്കു നോക്കുന്നു. ജനാലയിലൂടെ, നിലാവു നിറഞ്ഞ താഴ്‌വരയാണ്. നിലാവു പൂത്തുനിന്ന കാപ്പിച്ചെടികളാണ്. ആ കാപ്പിച്ചെടികൾക്കിടയിലൂടെ നടന്നതോർക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ആ ഓർമ്മകളിലൊന്നുംതന്നെ വേദന കലരുന്നില്ല.

'ചിറ്റമ്മേ, ഞാനെന്റെ മുറീൽ പോയി കെടക്കാം'.

''പോവരുത്'.

നേരിയ കുരുന്നു രോമങ്ങളുള്ള കൈകൾകൊണ്ട് അവർ തന്നെ വരിയുന്നു.

'മതി', ദൃഢതയോടെ പറയുന്നു, 'ചിറ്റമ്മ എണീറ്റ് പുടവ ചുറ്റൂ'.

രാത്രിയിൽ രോഗത്തിന്റെ ഉച്ഛ്വസനം. ചെകിടോർക്കുന്നു. വേദനയില്ല. അക്ഷമയും നീരസവും മാത്രം. കമ്പിളിപ്പുതപ്പിനകത്ത് മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു കിടന്ന അച്ഛന്റെ കാലു കെട്ടിപ്പിടിച്ച് യാത്ര ചോദിക്കുന്നു: പുരികങ്ങളുടെയും കണ്ണുകളുടെയും ചുവന്ന പാതയിലെ സായാഹ്നയാത്രയുടെയും അച്ഛാ, ഇലകൾ തുന്നിച്ചേർത്ത ഈ കൂടുവിട്ട് ഞാൻ പുറത്തേയ്ക്കു പോവുകയാണ്. യാത്ര'.

എട്ട്, കമ്യൂണിസത്തോടുള്ള വിമർശനം-1957-ൽ നടന്ന ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭയുടെ സത്യപ്രതിജ്ഞാവേള എങ്ങനെ തന്റെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിശ്വാസത്തെ തകർത്തുകളഞ്ഞുവെന്ന് വിജയൻ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. പുരോഗമനസാഹിത്യകാരനായി തുടങ്ങിയ വിജയൻ പിന്നീടിങ്ങോട്ട് കേരളത്തിൽ എം. ഗോവിന്ദന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശിഷ്യനും കമ്യൂണിസത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ വിമർശകനുമായി മാറി. മാർക്‌സിസത്തിന്റെ സൈദ്ധാന്തികമായ അപ്രസക്തിയും അർഥശൂന്യതയും തൊട്ട് കമ്യൂണിസത്തിന്റെ പ്രായോഗികമായ മനുഷ്യവിരുദ്ധതയും ചരിത്രവിരുദ്ധതയും വരെയുള്ളവ വിജയൻ നിരന്തരം ചിന്താവിഷയങ്ങളാക്കി. ഉദാരജനാധിപത്യത്തിന്റെ നിതാന്തവക്താവെന്ന നിലയിൽ വിജയൻ തന്റെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിമർശനത്തിന്റെ അടിപ്പടവു പണിയുന്നത് ഖസാക്കിലാണ് (മുൻപുതന്നെ രണ്ടു ചെറുകഥകളിൽ അതു സൂചിതമാണെങ്കിലും). അഞ്ചാമധ്യായത്തിൽ നൈസാമലിയും അവസാന അധ്യായത്തിൽ രവിയും നൈസാമലിയും ഒരുപോലെയും തിരുത്തുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് സമവാക്യങ്ങൾ ഖസാക്കിന്റെ ഏറ്റവും നിശിതവും സൂക്ഷ്മവുമായ രാഷ്ട്രീയാബോധമാണ്. പരിഹാസത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രം.

'അത്തരുമുതലാളി നൈസാമലിയെ പിരിച്ചുവിട്ടതോടെ പണിമുടക്കം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

എള്ളിട നീങ്ങാൻ അത്തരുമുതലാളി കൂട്ടാക്കിയില്ല. വർഗ്ഗങ്ങളുടെ സമരമാണ്, തെണ്ടിയും മുതലാളിയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം. പാടുപെട്ടു മുതലാളിയായി മാളികപ്പുര പണിഞ്ഞശേഷം സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത പേരാണ് 'മാളികയ്ക്കൽ'. മാളികയ്ക്കൽ അത്തര്, എം. അത്തരുമുതലാളി, കടവുൾ സകായം എം. അത്തരു ഫോട്ടോ, സമരത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ല.

ഖസാക്കുകാർ ഇതെല്ലാം കൗതുകത്തോടും തെല്ലാകാംക്ഷയോടും ഉറ്റുനോക്കി. ഒരു ഖസാക്കുകാരൻ മറ്റൊരു ഖസാക്കുകാരനെതിരെ പോരാടുകയാണ്... വേവട പിടിപ്പിച്ച സ്റ്റാലിന്റെ വർണ്ണപടവും ഖുർ ആനും പേറിക്കൊണ്ട് നൈസാമലി ഘോഷയാത്രകൾ നയിച്ചു. കൂമൻകാവിൽ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി:

'ആങ്കളോ അമേരിക്കൻ ചൊരണ്ടൽ-നസിക്കട്ടെ!

'മര്തകൻ എം. അത്തര്-

മൂറതാബാത്!'

'ഇങ്കിലാ-

സിന്താബാത്!'

ജയിൽമുറിയിൽ തല്ലു കൊണ്ട് അവശനായി നൈസാമലി കിടന്നു. കനപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങളാണ്. രാഷ്ട്രത്തിനെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചത്, ഹിംസാത്മകമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഭരണത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ നോക്കിയത്, കൊലപാതകത്തിനു പ്രേരണ നല്കിയത്, അങ്ങനെ പലതും. അതൊക്കെ സഹിക്കാം. പക്ഷെ, വേദന സഹിച്ചുകൂടാ. പേശികളിൽ, സന്ധികളിൽ, എല്ലുകളിൽ എല്ലാം വേദന. ബോധം മങ്ങുകയും തെളിയുകയും ചെയ്തു. ആ വ്യതിയാനങ്ങളിലൂടെ അയാൾ ഒരു ചോദ്യത്തിന് വ്യർത്ഥമായി ഉത്തരം തേടി. അത്തരുമുതലാളിയും താനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പൊലീസിനെന്തു കാര്യം?

പുലർന്നപ്പോൾ ഇത്തിരി ആക്കം തോന്നി. ആകാശം കാണാൻ വയ്യ. എവിടെയോ കാക്ക കരയുന്നു. ഖസാക്കിലെ പനങ്കാടുകളിലാണെന്നു തോന്നി. ചമ്രംപടിഞ്ഞു കണ്ണുമടച്ച് കമ്പിളിവിരിപ്പിലിരുന്നു. ഒരു പൊലീസുകാരൻ വാതില്ക്കലെത്തിയപ്പോൾ നൈസാമലി അപേക്ഷിച്ചു, 'ഇസ്‌പേറ്റരെജമാനോട് ഒന്ന് ശംശാരിക്കാന്ണ്ട്'.

അങ്ങനെ അസ്ഥിരമായ കാലുകളിന്മേൽ നൈസാമലി ഇൻസ്‌പെക്ടറുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു.

'എജമാ, ഞമ്മള് ഇതീന്നൊക്കെ വ്ട്ാണ്'.

ഇൻസ്‌പെക്ടർ തടവുകാരന്റെ മുഖത്തു സൂക്ഷിച്ചുനോക്കി.

'ഈ ബുദ്ധി നേർത്തേ തോന്നായിര്ന്നിലേ?' അയാൾ ചോദിച്ചു.

'ഒക്കെ മായയാക്ക്ം, എജമാ!'.

ഒൻപത്, ഖസാക്കിന്റെ പാഠാന്തരാനുഭവം - Legends of Khasak എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തനം എങ്ങനെയാണ് ഖസാക്കിന്റെ സാംസ്‌കാരിക ജീവചരിത്രത്തെ രാഷ്ട്രീയമായി പരിണമിപ്പിച്ചത് എന്നു സൂചിപ്പിച്ചു.

പത്ത്, ഖസാക്കിന്റെ ജനപ്രിയജീവിതം-പൊതുവെ ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ ദന്തഗോപുരഭാവനയിലാണ് ഖസാക്ക് രൂപം കൊണ്ടതെങ്കിലും, ആ മണ്ഡലത്തിൽ കൈവന്ന ക്ലാസിക്പദവി ഖസാക്കിന് പലതലങ്ങളിലേക്കുള്ള സാംസ്‌കാരിക വ്യാപനം നിർമ്മിച്ചുനൽകി. തസ്രാക്ക് എന്ന പാലക്കാടൻ ഗ്രാമത്തിനു ലഭിച്ച മാധ്യമ-ജനകീയ പ്രസിദ്ധി, ശിവരാമൻനായരുടെ 'ഞാറ്റുപുര'യ്ക്കും ചില കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും കൈവന്ന ഖ്യാതി, തസ്രാക്കിൽ രൂപംകൊണ്ട മ്യൂസിയം, കാർട്ടൂൺ, ശില്പം തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളിലേക്ക് ഖസാക്കിനുണ്ടായ പാഠാന്തരം, 'ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസ'ത്തെ നാടകമാക്കി ദീപൻ ശിവരാമനും മറ്റും നടത്തിയ പ്രചാരം, ആദ്യമുട്ടത്തുവർക്കി പുസ്‌കാരം ലഭിച്ചത്, ആധുനികതാവാദത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക 'ജീർണത'-ക്കുദാഹരണമായി വ്യാഖ്യാനിച്ച് യാന്ത്രിക കമ്യൂണിസ്റ്റുകൾ നടത്തിയ അപവാദപ്രചരണം, മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും കുപ്രസിദ്ധമായ സാഹിത്യചോരണം ആരോപിക്കപ്പെട്ടത് എന്നിങ്ങനെ ഖസാക്കിനുണ്ടായ വിധികളും ദുർവിധികളും ഒരുപാടുണ്ട്.

ചുരുക്കത്തിൽ മലയാളനോവലിലെന്നല്ല സാഹിത്യത്തിൽതന്നെ മറ്റൊരു കൃതിക്കും കൈവരാത്ത സാംസ്‌കാരിക, രാഷ്ട്രീയ മൂല്യനിർണയങ്ങളും അർഥവൈവിധ്യങ്ങളും ചേർന്ന് ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസത്തെ സമാനതയില്ലാത്ത ഒരു ഭാവനാവിസ്മയമാക്കിത്തീർക്കുകയായിരുന്നു ഇക്കഴിഞ്ഞ അരനൂറ്റാണ്ടുകാലവും. അങ്ങനെ, ഖസാക്ക്, കാലവുമായി.

നോവലിൽ നിന്ന്:-

'അടുത്താഴ്ച മഴ തെല്ലു തുവർന്നൊരു ദിവസം കൊഴണശ്ശേരിയിൽ നിന്നു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ ഖസാക്കിൽ വന്നു. അവർ ഞാറ്റുപുരയിൽ കേറി വരുമ്പോൾ രവി അപ്പുക്കിളിക്ക് ഒരു കഥ പറഞ്ഞുകൊടുക്കുകയായിരുന്നു.

'ഞാൻ കൊഴണശ്ശേരി കർഷകത്തൊഴിലാളിയൂണിയൻ പ്രവർത്തകനാണ്, ശങ്കരൻ', ചെല്ലിച്ചു നീണ്ട സഖാവ്.

മറ്റേയാൾ കുറുതായിരുന്നു. മൂക്കിലെ പാലുണ്ണിയിലും ചെവിയിലും നിറയെ രോമങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.

'കണ്ണിമൂത്താൻ. കൊഴണശ്ശേരി സമാധാനകൗൺസിൽ സെക്രട്ടറിയാണ്'.

''നമസ്‌കാരം!' രവി പറഞ്ഞു, 'ഇരിക്കണം'.

കുശലം പറഞ്ഞുതീർന്നയുടൻ കണ്ണിമൂത്താൻ പറഞ്ഞു, 'ദൊര് കൂടാലോശനയാണ് മേഷ്‌ഷേ'.

''ആയിരിക്കണം', രവി പറഞ്ഞു.

'ആയിരിക്കണംന്നല്ല', ചെല്ലിച്ച സഖാവ് പറഞ്ഞു, 'ആണ് എന്നുള്ളതാണ്'.

കഥ മുറിഞ്ഞതിൽ അപ്പുക്കിളിക്കു പരിഭവമായി, 'ഏ്‌ത്തോ', അവൻ ശാഠ്യം പിടിച്ചു, 'നീയ് കതപതാ'.

കഥ പിന്നീടു തുടരാമെന്നു പറഞ്ഞാൽ അപ്പുക്കിളി സമ്മതിച്ചെന്നുവരില്ല. രവി പറഞ്ഞു, 'കഥ തീർന്നു'.

കിളിയുടെ മുഖത്തു വിഷാദമായി. ഇത്തിരിനേരം നിരീച്ചുനിന്നിട്ട് അവൻ പുറത്തെ വരിവെള്ളത്തിലേയ്ക്കിറങ്ങി. നിരർത്ഥമായി, പരിണാമമില്ലാതെ കഥ അവസാനിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു.

'കേലൻ വിരുദ്ധനാണ്', കണ്ണിമൂത്താൻ പറയുകയായിരുന്നു.

'അവനെ ശരിക്ക്ം, നേരിടണം, എന്നുള്ളതാണ്', ചെല്ലിച്ച സഖാവു പറഞ്ഞു.

'ശിവരാമന്നായര് മൂരാച്ചി ഫ്യൂഡലിസ്റ്റാണ്', കണ്ണിമൂത്താൻ പറഞ്ഞു.

'മാഷ്‌ക്ക് ബടത്തെ കാര്യം മുഴ്മനും മനസ്സിലായ്ട്ട്ല്ല', ചെല്ലിച്ച സഖാവു പറഞ്ഞു, 'പിന്തിരിപ്പൻ ശക്തികളിന്റെ കോട്ടയാണ്. നേഷനൽ ബൂർഷ്വാസീന്ന് പറയാൻ ആര്ം കാര്യായിട്ട് ഇല്ല താന്ം'.

''അതെന്താത്?' രവി ചോദിച്ചു.

ചോദിച്ചപ്പോൾ സഖാവു പിന്മടങ്ങി.

'പൊതുവേ പറഞ്ഞതാ', സഖാവു പറഞ്ഞു, 'ഉദാഹരണത്തിന്, ഈ ശിവരാമന്നായര്‌ടെ പാടത്തുകൊയ്യാമ്പോണ ചെറ്മികള് റൗക്കയിടാമ്പാടില്ലെന്നാ ചട്ടം. എങ്ങനെ! മാറ് മറയ്ക്കാണ്ട് കുമ്പിട്ട് നിന്ന് കൊയ്യണംന്ന്'.

''നല്ലതല്ലേ?' രവി പറഞ്ഞു.

പൊടുന്നനെ ചെല്ലിച്ച സഖാവും കണ്ണിമൂത്താനും നിശ്ശബ്ദരായി.

'ഏയ്, ഞാനൊന്ന്ം ഉദ്ദേശിച്ച് പറഞ്ഞതല്ലാ, ട്ടോ', രവി വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. സംഗതി കൂടുതൽ വഷളായി.

വിരുന്നുകാർ എണീറ്റു.

'ഇനീം കാണാ', കണ്ണിമൂത്താൻ പറഞ്ഞു.

'മേഷ്ഷ്ം രങ്ങത്ത് വരണം എന്നുള്ളതാണ്'. ചെല്ലിച്ച സഖാവു പറഞ്ഞു.

രാജാവിന്റെ പള്ളിയിൽ-

കൊഴണശ്ശേരിക്കാർ സംസാരിക്കുകയാണ്.

'സഗാവേ-'

'കാലിയാരേ -' നൈസാമലി തിരുത്തി.

'കാലിയാര്ക്ക് ഇതൊന്ന്ം പുത്തരിയല്ലാലോ', ചെല്ലിച്ച സഖാവു പറഞ്ഞു.

'ദൊര് കൂടാലോശനയാണ്', കണ്ണിമൂത്താൻ പറഞ്ഞു.

'അത്‌ക്കെന്നാ തമിശയം', ഖാലിയാർ പറഞ്ഞു.

'കേലൻ ബൂർഷ്വാ, ശിവരാമന്നായര് ഫ്യൂഡലിസ്റ്റ്. അവിരിന്റെ ശിങ്കിടി പാടാൻ ഒരുദ്യോഗസ്തദുഷ്പ്രബു. എന്തേ മിണ്ടീലാ, കാലിയാര്?'

'അപ്പ്ടിതാ, ണ്ണ്. നമ്മ പ്ടിച്ച പ്ടി വ്ടക്കൂടാത്'.

''നമ്മളൊക്കെ പഴേ സഗാക്കളാണ്. കൂമങ്കാവ് സമരത്തിലെ സഗാക്കളാണ്. മറക്കാമ്പറ്റ്ണ ഒന്നല്ല'.

''മറക്കമുടിയുമാ?'

ചെല്ലിച്ച സഖാവ് ഒരു വിവാഹാഭ്യർത്ഥനപോലെ ഖാലിയരോടടുത്തുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു, 'കാലിയാര് ഇങ്ങനിര്ന്നാപ്പോരാ. പ്രസ്താനത്തിലിക്ക് തിരിച്ച് വരണം'.

നൈസാമലി എണീറ്റു. അവരുടെ മുമ്പിലേയ്ക്കടുത്തു നിന്നു. കണ്ണുകൾ മറിഞ്ഞു. കൈകൾ മേലോട്ടുയർത്തിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് അയാളുരുവിട്ടു. 'അൽഹം ദുലില്ലാഹി റബ്ബിൽ ആലമീൻ അർ റഹമാനി റഹീം.... അൽഫാ ത്തിഹ!'

'ന്നാൽ', കണ്ണിമൂത്താൻ എണീറ്റു.

'കാണാ', ചെല്ലില്ല സഖാവ് കണ്ണിമൂത്താന്റെ പുറകിൽ പറ്റി.

'ഇൻശാള്ളാ', ഖാലിയാർ പറഞ്ഞു'.

ഷാജി ജേക്കബ്‌    
കേരള സര്‍വകലാശാലയില്‍ ഗവേഷകവിദ്യാര്‍ത്ഥിയായിരുന്ന കാലത്ത് കലാകൗമുദി വാരികയില്‍ തുടര്‍ച്ചയായി ലേഖനങ്ങളും ഫീച്ചറുകളും എഴുതിത്തുടങ്ങി. ആനുകാലികങ്ങളിലും, പുസ്തകങ്ങളിലും, പത്രങ്ങളിലും രാഷ്ട്രീയസാംസ്‌കാരിക വിഷയങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച നിരവധി ലേഖനങ്ങളും പഠനങ്ങളും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അക്കാദമിക നിരൂപണരംഗത്തും മാദ്ധ്യമവിമര്‍ശനരംഗത്തും സജീവമായ വിവിധ വിഷയങ്ങളില്‍ ഷാജി ജേക്കബിന്റെ നൂറുകണക്കിനു രചനകള്‍ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്.

Readers Comments

മലയാളത്തിൽ ടൈപ്പ്‌ ചെയ്യാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക്‍ ചെയ്യുക
കമന്റ് ബോക്‌സില്‍ വരുന്ന അഭിപ്രായങ്ങള്‍ മറുനാടന്‍ മലയാളിയുടേത് അല്ല. മാന്യമായ ഭാഷയില്‍ വിയോജിക്കാനും തെറ്റുകള്‍ ചൂണ്ടി കാട്ടാനും അനുവദിക്കുമ്പോഴും മറുനാടനെ മനഃപൂര്‍വ്വം അധിക്ഷേപിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നവരെയും അശ്ലീലം ഉപയോഗിക്കുന്നവരെയും മറ്റു മലയാളം ഓണ്‍ലൈന്‍ ലിങ്കുകള്‍ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നവരെയും മതവൈരം തീര്‍ക്കുന്നവരെയും മുന്നറിയിപ്പ് ഇല്ലാതെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുന്നതാണ് - എഡിറ്റര്‍

MNM Recommends

TODAYLAST WEEKLAST MONTH
ഫാ പുതൃക്കയിൽ അർദ്ധരാത്രി മതിലു ചാടി എത്തുന്നത് പലവട്ടം കണ്ട സാക്ഷി; സിസ്റ്റർ സെറ്റഫിയെ അച്ചന്മാർ കാണാനെത്തുന്നുവെന്ന് സിബിഐ ആദ്യം ഉറപ്പിച്ചത് ഈ മൊഴിയിലൂടെ; മരണ ദിവസം പുതൃക്കയിലിനെ ദാസ് കാണാത്തതും നിർണ്ണായകമായി; കൊലപാതകത്തിലെ പ്രതികാരം സിബിഐ ഉറപ്പിച്ചത് ആറാം സാക്ഷിയുടെ ഈ മൊഴിയിൽ; കൊല്ലുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയിട്ടും സത്യം ജയിക്കാനായി ഉറച്ച നിലപാട് എടുത്തു; അഭയ കേസിൽ മൊഴി നൽകാൻ കോടതി സമൻസ് അയച്ചത് വർഷങ്ങൾ മുൻപ് മരിച്ച നൈറ്റ് വാച്ച് മാന്
നഗ്നചിത്രങ്ങൾ പരസ്യപ്പെടുത്താതിരിക്കാൻ പ്രദീപ് യുവതികളിൽ നിന്നായി കരസ്ഥമാക്കിയത് ലക്ഷങ്ങൾ; ഐടി കമ്പനിയിൽ ഭാര്യക്കും തനിക്കും സ്ഥിരം നൈറ്റ് ഷിഫ്റ്റായതോടെ പരസ്പരം കാണുന്നത് തന്നെ വിരളം; ലൈഫിന്റെ ബോറടി മാറ്റാൻ തുടങ്ങിയ പരിപാടിയിൽ യുവാവിന്റെ വലയിൽ വീണത് 16 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 600ഓളം യുവതികൾ; ഇരയായ ഒരു യുവതിയുടെ പരാതിയിൽ വില്ലൻ അറസ്റ്റിലായതോടെ പുറത്ത് വന്നത് വമ്പൻ ബ്ലാക്ക്‌മെയിലിങിന്റെ കഥ
കശ്മീരിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഡൽഹിയെ ആശ്രയിക്കേണ്ട അവസ്ഥ മാറുകയാണ്; പഴം പച്ചക്കറി ശേഖരണത്തിന് വിപുലമായ സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കുമെന്നും നൂറോളം കശ്മീരി യുവാക്കൾക്കു ജോലി നൽകുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ച യൂസഫലിക്ക് ഒരായിരം നന്ദി...; അബുദാബിയിലെ റുപേ കാർഡ് ചടങ്ങിൽ മോദി നിറച്ചത് കശ്മീരിനെ; 'ലോകത്തിലെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ' മുതൽ മുടക്കാൻ യുഎഇയിലെ ഇന്ത്യൻ വ്യവസായികൾക്ക് ക്ഷണം; താരമായത് ലുലു ഗ്രൂപ്പ് ഉടമ തന്നെ
ഗൾഫിൽ നിന്ന് സ്വർണം കൊടുത്തു വിട്ടതുകൊടുവള്ളി സംഘത്തിന്; വിമാനത്താവളത്തിൽ എത്തിയ കാരിയറെ കൈയും കാലും കാട്ടി വളച്ചെടുത്തത് മീനങ്ങാടിയിലെ തന്ത്രശാലികൾ; ശരീരത്തിനകത്താക്കി കൊണ്ടു വന്ന സ്വർണം ഐക്കരപ്പടിയിലെ പെട്രോൾപമ്പിലെ ശൗചാലയത്തിൽ കയറി പുറത്തെടുത്തുകൊടുത്തപ്പോൾ നൽകിയത് വെറും 3000രൂപ: യഥാർത്ഥ അവകാശികൾ എത്തിയപ്പോൾ പകച്ചു പോയത് കാരിയറും; ഒടുവിൽ പിടിയിലായത് റിസോർട്ട് മുതലാളിമാരും; കടുവയെ പിടിച്ച കിടുവകളുടെ കഥ
ഈ ചിത്രം ചിലപ്പോ ഡീഗ്രേഡിങ് നേരിട്ടേക്കാം! കാരണം ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് സമൂഹത്തിലെ ചില വലിയ ഹോട്ടലുകൾക്കും; മസാല പൊടി ഫാകറ്ററികൾക്കും, ചിക്കൻ കടകൾക്കും നേരെ; ഈയടുത്തിറങ്ങിയ ജയറാം സിനിമകൾ പോലെ ഒരു തട്ടിക്കൂട്ട് ചളി പടം വിത്ത് ലോഡഡ് സെന്റിമെൻസല്ല പട്ടാഭിരാമൻ; കണ്ണൻ താമരകുളവും ജയറാമും ഞെട്ടിച്ചു കളഞ്ഞു; വ്യത്യസ്ത നിരൂപണം
20 ദിവസമായി കാശ്മീരിലെ ജനങ്ങൾക്ക് മൗലിക അവകാശങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്നില്ല; ആർട്ടിക്കിൾ 370 റദ്ദാക്കിയത് തന്റെ വിഷയമല്ല, എന്നാൽ പൗരന്മാർക്ക് അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കുന്നതിനോട് യോജിക്കാനാകില്ല; ഇതാണ് പ്രശ്നം, പ്രത്യേക പദവി എടുത്തുകളഞ്ഞതിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനോ പ്രതിഷേധിക്കാനോ കശ്മീരികൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്; കണ്ണൻ ഗോപിനാഥ് ഐഎഎസ് രാജിവെച്ചത് കാശ്മീർ വിഷയം എടുത്തു പറഞ്ഞു കൊണ്ട്; മോദിയുടെ വിശ്വസ്തന്റെ കണ്ണിലെ കരടായതും ഈ കോട്ടയത്തുകാരന്റെ രാജിക്ക് പ്രേരണയായി
2000ൽ നാവായിക്കുളത്ത് നിക്കാഹ്; രണ്ടാം ഗർഭം അലസിപ്പിച്ചത് തന്നിഷ്ട പ്രകാരം; പുരുഷ സുഹൃത്തുക്കളുമായുള്ള ഭാര്യയുടെ സൗഹൃദം ബഹറിനിലെ ബിസിനസിനെ തകർത്തു; യുഎഇയിൽ നിഷേധിച്ചത് ഭർത്താവിന്റെ അവകാശങ്ങൾ; തിരുവനന്തപുരത്ത് നിശാ ക്ലബ്ബുകളിൽ ഉല്ലസിപ്പിച്ചപ്പോൾ തകർന്നത് തന്റെ ജീവിതം; ശ്രീറാമുമായുള്ള അപകടത്തെ കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ കിട്ടിയത് അസഭ്യം; വഫായ്‌ക്കെതിരെ വിവാഹ മോചന ഹർജിയിൽ ഭർത്താവ് ഉന്നയിക്കുന്നത് ഗുരുതര ആരോപണങ്ങൾ; ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസിലെ അഭിമുഖ വാദമെല്ലാം പൊളിയുമ്പോൾ
ഈ സ്ത്രീയുണ്ടല്ലോ... ഷാനി പ്രഭാകരൻ താങ്കളിലേക്ക് ചീറ്റിയത് ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ എല്ലാം ചേർന്ന് ചീറ്റിയതതിലും അധികം വിഷമാണ്! താങ്കളെ കുറിച്ച് സ്വാഗത പ്രസംഗത്തിൽ ഇവർ നല്ലത് പറയുന്നത് കേട്ടാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ചർദ്ദിക്കാൻ വരും! മനോരമ കോൺക്ലേവിൽ പങ്കെടുക്കാൻ മോദി എത്തുമെന്ന നിഷാ പുരുഷോത്തമന്റെ ട്വീറ്റ് പിൻവലിച്ചതിലും ആശ്വാസം കണ്ട് പരിവാറുകാർ; മനോരമ ന്യൂസിന്റെ പരിപാടിയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി എത്തുമോ? ആർഎസ്എസ് ഉയർത്തുന്നത് അതിശക്തമായ പ്രതിഷേധം
കുടുംബജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും സ്ത്രീപുരുഷബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും ടി വി ഷോയിൽ ഒരു കൊച്ചുകുട്ടിയുടെ ചോദ്യത്തിന് മറുപടി കൊടുത്ത അന്നേ ഞാൻ നിങ്ങളെ വിലയിരുത്തിയിരുന്നു; പരസ്യപ്പെടുത്താൻ മേലാത്ത നിങ്ങൾ പറയുന്ന അനേക കാര്യം വെളിപ്പെടുത്തൂ... വെല്ലുവിളിക്കുന്നു; ചാനലിൽ വന്ന് അലക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒത്തിരി കാര്യങ്ങൾ അധികാരികളുടെയും തന്റെയും കൈവശമുണ്ടെന്ന് വാദിച്ച ഫാ.ജോസഫ് പുത്തൻപുരയ്ക്കലിനെതിരെ സിസ്റ്റർ ലൂസി കളപ്പുര
ഇസ്ലാമികമല്ലാത്ത ജീവിതരീതി; പരപുരുഷ ബന്ധം; അനുമതിയില്ലാതെ വിദേശയാത്രകൾ; തന്റെ ചെലവിൽ വാങ്ങിയ കാർ സ്വന്തം പേരിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് ഇഷ്ടാനുസരണം രഹസ്യയാത്രകൾ; വഴിവിട്ട ജീവിതം ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ പറഞ്ഞത് തന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടാൽ പാഠം പഠിപ്പിക്കുമെന്ന്; വഫയ്ക്ക് കേരളത്തിലുള്ളത് ഉന്നത ബന്ധങ്ങളെന്നും വിവാഹമോചന ഹർജിയിൽ ആരോപണം; ഫിറോസ് വിവാഹ മോചനത്തിന്; ശ്രീറാമിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച വഫ ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞതെല്ലാം പച്ചക്കള്ളം
നിന്റെ തന്ത കറിയ തന്നെയാണെങ്കിൽ കിട്ടിയ അടിയുടെയും ഇടിയുടെയും നിലവിളിയുടെയും വീഡിയോ പുറത്തുവിടെടാ...ഊളെ എന്ന തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കൽ പോസ്റ്റുമായി പ്രീജിത്ത് രാജ്; രഹസ്യ ക്യാമറ വെച്ചെന്ന് പരസ്യമായി വിളിച്ചു പറയുന്ന 'സ്‌കങ്കറിയ' പേടിയുടെ അവസ്ഥാന്തരമെന്ന് ദീപാ നിശാന്ത്; നാണമില്ലാത്തവന്റെ ആസനത്തിൽ ആൽ മുളച്ചാൽ അതുമൊരു തണൽ എന്ന് സുനിതാ ദേവദാസിന്റെ ഉപദേശവും: വിനു ജോണിനെ കടന്നാക്രമിക്കുന്നവർ മറുനാടനേയും വെറുതെ വിടുന്നില്ല; വ്യാജ ആരോപണവുമായി വീണ്ടും സൈബർ സഖാക്കൾ
ശ്രീറാമിനെ വഫ വണ്ടിയിൽ കയറ്റിയ കവടിയാർ കൊട്ടാരത്തിനു സമീപത്ത് അവിടെ നടന്നതിനെല്ലാം സാക്ഷിയായി ബഷീറും ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം; ആ ഫോൺ കണ്ടെടുക്കാൻ സാധിച്ചാൽ കേസിന്റെ കഥ മാറും; പൊലീസുകാരൻ രാത്രി 1.56ന് ഫോണിലേക്ക് വിളിച്ചിരുന്നു; മറുതലയ്ക്കൽ ആരോ ഫോൺ എടുക്കുകയും കട്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു; അതിനു ശേഷം ആ ഫോൺ ഓൺ ആയിട്ടില്ല: മ്യൂസിയത്തിലെ അപകടത്തിലെ ദുരൂഹത ചർച്ചയാക്കി സോഷ്യൽ മീഡിയ: അന്വേഷണത്തിൽ നിറയുന്നത് കള്ളക്കളികൾ തന്നെ
അടിയന്തര ബ്രേക്കിങ്! അയൽവാസിയെ കേറിപ്പിടിച്ചതിന് വിനു വി ജോൺ എന്നയാളെ നാട്ടുകാർ എടുത്തിട്ട് പെരുമാറി: ചാനൽ അവതാരകനെതിരെ വ്യാജ വിവരം പോസ്റ്റ് ചെയ്തത് ഡിവൈഎഫ്‌ഐയുടെ താനൂർ മേഖലാ സെക്രട്ടറി; അപമാനിക്കൽ പോസ്റ്റിനെതിരെ ഡിജിപിക്ക് പരാതി നൽകാൻ ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ് മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ; സഖാക്കളുടെ സൈബർ ഗുണ്ടായിസത്തിന്റെ വികൃത മുഖം കണ്ട് ഞെട്ടി സോഷ്യൽ മീഡിയ; കേസും അറസ്റ്റും ഒഴിവാക്കാൻ ന്യായീകരണത്തിന്റെ പുതു തന്ത്രവുമായി ഷിഹാബ് അമനും
ഒരുകോടി ദിർഹം കൊടുക്കാതെ ചെക്ക് കൊടുത്ത് പറ്റിച്ചു; പത്ത് വർഷമായി ചോദിച്ചിട്ടും തിരിച്ച് തന്നില്ല; ചർച്ച ചെയ്ത് പരിഹരിക്കാം എന്ന് പറഞ്ഞ് വിളിച്ചുവരുത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യിപ്പിച്ചു; ബിഡിജെഎസ് ചെയർമാനും വെള്ളാപ്പള്ളിയുടെ മകനുമായ തുഷാർ വെള്ളാപ്പള്ളിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് ജയിലിൽ അടച്ചത് അജ്മാൻ പൊലീസ്; തുഷാറിനെ പുറത്തിറക്കാൻ ഗൾഫിലെ പ്രമുഖ മലയാളി വ്യവസായികളെല്ലാം പാഞ്ഞെത്തിയെങ്കിലും പരാതിക്കാരനായ നാസിൽ അബ്ദുള്ള ഉറച്ച് നിന്നതിനാൽ തുഷാറിനെ ഇരുമ്പഴിക്കുള്ളിൽ അടച്ച് യുഎഇ പൊലീസ്
സങ്കടം പറയാൻ വന്ന വയോധികയോട് കയർത്ത് മുഖ്യമന്ത്രി; കൈതട്ടിമാറ്റി.. ഇരിക്കവിടെ പോയി..ഇരിക്കവിടെ എന്ന് കയർക്കുന്ന വീഡിയോയുടെ സത്യാവസ്ഥ എന്ത്? സംഭവം കണ്ണൂർ കലക്ടറേറ്റ് കോൺഫറൻസ് ഹാളിൽ; ആവശ്യങ്ങൾ ആദ്യം ചിരിച്ചുകൊണ്ടുകേൾക്കുന്ന പിണറായി പ്രകോപിതനായത് കൈവിടാതെ സംസാരം തുടർന്നപ്പോൾ; വയോധികയ്ക്ക് മാനസിക അസ്വാസ്ഥ്യമെന്ന് പൊലീസ് ഭാഷ്യം; സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ വിമർശനം കാര്യമറിയാതെയെന്ന് വാദം; വിവാദം ഇങ്ങനെ
വിവാഹം കഴിഞ്ഞ അബുദാബിക്കാരി! ആഗ്രഹിച്ചത് കേരളത്തിലെ ഉന്നതരുടെ അടുത്ത സുഹൃത്താകാൻ; മോഡലായി തിളങ്ങിയതും സ്വപ്‌ന സമാനമായ സൗഹൃദങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരിയാകാൻ; ശ്രീറാം വെങ്കിട്ടരാമനൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നത് മലയാളിയായ പ്രവാസി യുവതി തന്നെ; ആഘോഷിച്ചത് കൂട്ടുകാരന്റെ പഠനം കഴിഞ്ഞുള്ള മടങ്ങി വരവും; നിവർത്തിയില്ലാതെ ഐഎഎസ് സുഹൃത്തിനെ തള്ളി പറഞ്ഞ് ഒടുവിൽ മലക്കം മറിച്ചിൽ; മ്യൂസിയത്തെ അപകടത്തിൽ വിവാദത്തിലാകുന്നത് വാഫാ ഫിറോസ് എന്ന പട്ടം മരപ്പാലത്തുകാരി
ശബരിമല ഓപ്പറേഷന് ചുക്കാൻ പിടിച്ച എസ്‌പി ഹരിശങ്കർ ഐപിഎസിന്റെ അമ്മായിഅപ്പൻ; ഇടതുപക്ഷത്തോട് അടുപ്പമുള്ള പഴയ എസ് എൻ ഡി പി നേതാവ്; മേൽപ്പാലത്തിൽ ക്രമക്കേട് കണ്ടെത്തിയ അസിസ്റ്റന്റ് ഏക്‌സിക്യുട്ടീവ് എൻജിനിയർ ചർച്ചയാക്കിയത് എം സി റോഡിൽ കോട്ടയം സംക്രാന്തിയിലെ പാലം കുളമാക്കിയ കോൺട്രാക്ടറുടെ മറ്റൊരു കള്ളക്കളി; ശ്രീധന്യയും കളിമാനൂർ ചന്ദ്രബാബുവും സുധാകര മന്ത്രിക്ക് വേണ്ടപ്പെട്ടവർ; വൈറ്റിലയിൽ സത്യം മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് സിപിഎം ബന്ധമുള്ള അതിവിശ്വസ്തനെ രക്ഷിച്ചെടുക്കാൻ തന്നെ
ചതിച്ചതാണ്.. എന്നെ ചതിച്ചതാണ്; ചാനൽ പരിപാടിക്കിടെ കുടിവെള്ളം എന്നപേരിൽ എല്ലാവർക്കും കൊടുക്കുന്ന ഗ്ലാസിന് പകരം എനിക്ക് വേറൊരു ഗ്ലാസിൽ എന്തോ തന്നു; പിന്നീട് ഞാൻ പറഞ്ഞതൊന്നും സ്വബോധത്തോടെയല്ല; പരിപാടി കഴിഞ്ഞ് അരമണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞിട്ടും തലയുടെ മത്ത് മാറിയിട്ടില്ല; ഈ ചാനൽ പരിപാടിയിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞതൊക്കെ ഈ രീതിയിലെ കാണാവൂ എന്ന് മോഹനൻ വൈദ്യർ; ട്വന്റിഫോർ ന്യൂസിലെ ജനകീയകോടതി പരിപാടിയിൽ ഉത്തരം മുട്ടിയപ്പോൾ പുതിയ അടവുമായി വിവാദ ചികിൽസകൻ
അടിച്ചു പൂസായി കാൽ നിലത്തുറയ്ക്കാത്ത നിലയിൽ കാറിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിയത് മൂന്നാറിനെ വിറപ്പിച്ച ഐഎഎസുകാരൻ; ഒപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നത് പെൺ സുഹൃത്തും; വണ്ടിയോടിച്ചത് താനല്ല കൂട്ടുകാരിയാണെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടും സ്ത്രീയുടെ മെഡിക്കൽ എടുക്കാൻ പോലും മടിച്ച് പൊലീസ്; ശ്രീറാം വെങ്കിട്ടരാമന്റെ കാറിടിച്ചു കൊന്നത് തലസ്ഥാനത്തെ സൗമ്യനായ പത്രക്കാരനെ; സിറാജിലെ ബഷീറിന്റെ ജീവനെടുത്തത് അമിത വേഗതയിലെ അലക്ഷ്യമായ ഡ്രൈവിങ്; മ്യൂസിയത്തെ ആക്‌സിഡന്റിൽ ഇനി നിർണ്ണായകം സിസിടിവി
റിട്ട.ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ കൈയിലെ രേഖ പുറത്ത്; ഓർത്തഡോക്‌സ്-യാക്കോബായ സഭാതർക്കത്തിൽ വൻവഴിത്തിരിവ്; 1934ലെ ഭരണഘടനയുടെ കയ്യെഴുത്ത് പ്രതി കോടതിയിലും മന്ത്രിസഭാ ഉപസമിതിയിലും സമർപ്പിച്ച് യാക്കോബായ സഭ; അവകാശവാദം ഭരണഘടനയുടെ യഥാർഥ കോപ്പിയെന്ന്; ഭരണഘടന അന്ത്യോഖ്യാ പാത്രിയർക്കീസിന്റെ യഥാർത്ഥ അധികാരങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നതെന്ന് യാക്കോബായ സഭ; ഓർത്തഡോക്‌സ് സഭ അസൽ ഹാജരാക്കാതെ ഏകപക്ഷീയമായി ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്‌തെന്ന വാദത്തിന് ഇനി ചൂടുകൂടും
ശ്രീറാം വെങ്കിട്ടരാമന്റെ അപകടത്തിൽ ഹണി ട്രാപ്പ് മണക്കുന്നു; വഫയുടെ ഉന്നത ബന്ധങ്ങളും മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ നിലപാടും വ്യക്തമാക്കുന്നത് ചതിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് തന്നെ; വാഹനം ഓടിച്ചത് ശ്രീറാം തന്നെയോ എന്ന വിഷയം വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു; ശ്രീറാമിന്റെ പാർട്ടിയിൽ വഫയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് സംശയിച്ച് പൊലീസ്; മെറിൻ ജോസഫിന്റെ ദുരൂഹമായ ഇടപെടലും ചർച്ചയാകുന്നു; മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ ബഷീറിന്റെ അപകട മരണത്തിന് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ കാരണം അജ്ഞാതമോ?
കവടിയാറിൽ ശ്രീറാമും വഫയും നിൽക്കുന്നത് കണ്ട് ബഷീർ ഫോട്ടോ എടുത്തു? വൈരാഗ്യം തീർക്കാൻ പിന്തുടർന്ന് കാറിടിച്ചു കൊലപ്പെടുത്തിയതോ? മരിച്ച മാധ്യമ പ്രവർത്തകന്റെ മൊബൈൽ അപ്രത്യക്ഷമായതും ദുരൂഹം; ഒന്നര കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തെ ക്യാമറകളെല്ലാം ഒരേസമയം കണ്ണടച്ചതും സംശയകരം; ശ്രീറാമിനെ കുടിപ്പിച്ച് ബോധം കെടുത്തിയത് ജില്ലാ കളക്ടറോ? മദ്യപരിശോധന താമസിപ്പിച്ചതും ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേട്ടെന്ന് ആരോപണം; മെറിൻ ജോസഫിന് പിന്നാലെ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഐഎഎസും സംശയ നിഴലിൽ; പകച്ച് പൊലീസും
കെട്ടിടത്തിനകത്ത് എന്തായിരുന്നു പണി? മഴയും തണുപ്പും ആസ്വദിക്കാനെത്തിയതാണോ? ഞങ്ങളോടും സഹകരിച്ചിട്ട് പോയാൽ മതി; കയർത്തതോടെ കൈയേറ്റം; സിഫ്റ്റ് കാറിൽ നേതാക്കളെത്തിയത് കോളേജ് കെട്ടിടത്തിന് പുറത്തെ ഒഴിഞ്ഞ കോണിൽ മദ്യപിച്ച് ആർത്തുലസിക്കാൻ; മഴപ്പേടിയിൽ ഫയലുകൾ ഭദ്രമാക്കാൻ ഭർത്താവിനൊപ്പം എത്തിയ ജീവനക്കാരിക്ക് നേരെ സഖാക്കൾ നടത്തിയത് സദാചാരത്തിന്റെ വികൃത മുഖം; പൊലീസ് ശ്രമം സിപിഎമ്മുകാരെ രക്ഷിക്കാനും; പരുമലയിൽ ഹരികുമാറും അനൂപും വില്ലന്മാരാകുമ്പോൾ
2000ൽ നാവായിക്കുളത്ത് നിക്കാഹ്; രണ്ടാം ഗർഭം അലസിപ്പിച്ചത് തന്നിഷ്ട പ്രകാരം; പുരുഷ സുഹൃത്തുക്കളുമായുള്ള ഭാര്യയുടെ സൗഹൃദം ബഹറിനിലെ ബിസിനസിനെ തകർത്തു; യുഎഇയിൽ നിഷേധിച്ചത് ഭർത്താവിന്റെ അവകാശങ്ങൾ; തിരുവനന്തപുരത്ത് നിശാ ക്ലബ്ബുകളിൽ ഉല്ലസിപ്പിച്ചപ്പോൾ തകർന്നത് തന്റെ ജീവിതം; ശ്രീറാമുമായുള്ള അപകടത്തെ കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ കിട്ടിയത് അസഭ്യം; വഫായ്‌ക്കെതിരെ വിവാഹ മോചന ഹർജിയിൽ ഭർത്താവ് ഉന്നയിക്കുന്നത് ഗുരുതര ആരോപണങ്ങൾ; ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസിലെ അഭിമുഖ വാദമെല്ലാം പൊളിയുമ്പോൾ